【原文】
谢小娥者,豫章估客女也。生八岁,丧母,嫁历阳段氏。故二姓常同舟,贸易江湖间。小娥年十四,始及笄,父与夫皆为劫盗所杀,二姓之党歼焉。小娥亦伤脑折足,漂流水中,为他船所获,经夕而活。因流转乞食,至上元县,依妙果寺尼净悟。初,小娥父死时,梦父谓曰:“杀我者,‘车中猿,门东草。’”又数日后,梦其夫谓曰:“杀我者,‘禾中走,一日夫’。”小娥不能解,常书此语,广求智者辨之,历年不得。至元和八年,李公佐罢江西从事,泊舟建业,登瓦官寺阁。僧赍物为李述之,李凭栏书空,疑思嘿虑,忽然了悟,令寺童疾召小娥,谓之曰:“杀汝父者申兰,杀汝夫者申春也,其日‘车中猿’者,车字之中乃‘申’字,申非属猴乎?草下有门,门中有东,‘兰’字也。又‘禾中走’,是穿田过,亦是‘申’字,‘一日夫’者,夫上更一画,下一日,是‘春’字。其为申兰、申春可明矣!”小娥恸哭再拜,密书四字于衣,誓访二贼以复其冤。更为男子服,佣保江湖间。岁余,至浔阳郡,见纸榜子召佣者,娥应召,问其主,果申兰也。娥心愤貌顺。(边批:大有心人。)在兰左右,积二岁余,甚见亲爱,金帛出入之数无不委之。每睹谢之衣物器具,未尝不暗泣。兰与春,宗昆弟也,春家在大江北独树浦,往来密洽。一日春携大鲤兼酒诣兰,至夕,群贼毕至。酣饮,暨诸凶既去,春沉醉卧于内室。兰亦覆寝于庭,小娥潜锁春于内,(边批:贼在掌中,从容摆布。)抽佩刃先斩兰首,呼号邻人并至。春擒于内,兰死于外,获赃货至数千万。初,兰、春有党数十人,暗记其名,悉擒就戮。时浔阳太守张公嘉其孝节,免死,娥竟剪发为尼以终。(边批:还当旌异,岂特免死?)
〔评〕其智勇或有之,其坚忍处,万万难及。
智囊(选录)·上智部·总序
智囊(选录)·上智部·太公 孔子
智囊(选录)·上智部·诸葛亮
智囊(选录)·上智部·汉光武帝
智囊(选录)·上智部·孔子
智囊(选录)·上智部·丙吉 郭进
智囊(选录)·上智部·魏元忠
智囊(选录)·上智部·范仲淹
智囊(选录)·上智部·狄青
智囊(选录)·上智部·邵雍
智囊(选录)·上智部·萧何 任氏
智囊(选录)·上智部·张飞
智囊(选录)·上智部·唐高祖
智囊(选录)·上智部·卫青
智囊(选录)·上智部·李愬
智囊(选录)·上智部·李泌
智囊(选录)·上智部·白起祠
智囊(选录)·上智部·宋太祖 何真
智囊(选录)·上智部·宋太祖
智囊(选录)·上智部·司马光
智囊(选录)·上智部·徐达
智囊(选录)·上智部·韩琦
智囊(选录)·上智部·刘大夏
智囊(选录)·上智部·姚崇
智囊(选录)·上智部·杨荣
智囊(选录)·上智部·程颢
智囊(选录)·上智部·李晟
智囊(选录)·上智部·吕端
智囊(选录)·上智部·孙叔敖
智囊(选录)·上智部·郭子仪
智囊(选录)·上智部·宋真宗
智囊(选录)·上智部·曹参
智囊(选录)·上智部·赵普 李沆 陆九渊
智囊(选录)·上智部·汉光武帝(二)
智囊(选录)·上智部·龚遂
智囊(选录)·上智部·文彦博
智囊(选录)·上智部·张辽
智囊(选录)·上智部·韩愈
智囊(选录)·上智部·裴度
智囊(选录)·上智部·郭子仪(二)
智囊(选录)·上智部·牛弘
智囊(选录)·上智部·子产
智囊(选录)·上智部·主父偃
智囊(选录)·上智部·裴光庭
智囊(选录)·上智部·陈平
智囊(选录)·上智部·于谦
智囊(选录)·上智部·刘大夏 张居正
智囊(选录)·上智部·贾耽
智囊(选录)·上智部·吕夷简
智囊(选录)·明智部·总序
智囊(选录)·明智部·箕子
智囊(选录)·明智部·周公 姜太公
智囊(选录)·明智部·管仲
智囊(选录)·明智部·王禹偁
智囊(选录)·明智部·潘濬
智囊(选录)·明智部·魏相
智囊(选录)·明智部·马援
智囊(选录)·明智部·列子
智囊(选录)·明智部·唐寅
智囊(选录)·明智部·郗超
智囊(选录)·明智部·张咏
智囊(选录)·明智部·子贡
智囊(选录)·明智部·范蠡
智囊(选录)·明智部·姚崇
智囊(选录)·明智部·陈同甫
智囊(选录)·明智部·王琼
智囊(选录)·明智部·班超
智囊(选录)·明智部·曹操
智囊(选录)·明智部·罗隐
智囊(选录)·明智部·郭嘉 虞翻
智囊(选录)·明智部·陆逊 孙登
智囊(选录)·明智部·邵雍
智囊(选录)·明智部·张说
智囊(选录)·明智部·寇准
智囊(选录)·明智部·西门豹
智囊(选录)·明智部·程颢
智囊(选录)·明智部·狄仁杰
智囊(选录)·明智部·苏东坡
智囊(选录)·明智部·魏元忠
智囊(选录)·明智部·朱熹
智囊(选录)·明智部·虞集
智囊(选录)·明智部·刘大夏
智囊(选录)·明智部·陶侃
智囊(选录)·明智部·杨一清
智囊(选录)·明智部·苏州堤
智囊(选录)·明智部·叶梦得
智囊(选录)·明智部·虞允文
智囊(选录)·明智部·种世衡 杨掞
智囊(选录)·明智部·汪立信 文天祥
智囊(选录)·察智部·总序
智囊(选录)·察智部·殷云霁
智囊(选录)·察智部·高子业
智囊(选录)·察智部·李德裕
智囊(选录)·察智部·张齐贤
智囊(选录)·察智部·宣彦昭 范邰
智囊(选录)·察智部·安重荣 韩彦古
智囊(选录)·察智部·孙亮
智囊(选录)·察智部·赵广汉
智囊(选录)·察智部·周忱
智囊(选录)·察智部·王世贞
智囊(选录)·察智部·范槚
智囊(选录)·察智部·高湝 杨津
智囊(选录)·察智部·陈襄
智囊(选录)·察智部·包拯
智囊(选录)·察智部·范纯仁
智囊(选录)·胆智部·总序
智囊(选录)·胆智部·班超
智囊(选录)·胆智部·耿纯
智囊(选录)·胆智部·哥舒翰 李光弼
智囊(选录)·胆智部·杨素
智囊(选录)·胆智部·安禄山
智囊(选录)·胆智部·宗泽
智囊(选录)·胆智部·齐桓公
智囊(选录)·胆智部·周瑜 寇准 陈康伯
智囊(选录)·胆智部·寇恂
智囊(选录)·术智部·总序
智囊(选录)·术智部·箕子
智囊(选录)·术智部·孔融
智囊(选录)·术智部·王曾
智囊(选录)·术智部·王翦 萧何
智囊(选录)·术智部·阮籍
智囊(选录)·术智部·周武王
智囊(选录)·术智部·范仲淹
智囊(选录)·术智部·王导
智囊(选录)·术智部·晏婴
智囊(选录)·术智部·东方朔
智囊(选录)·术智部·颜真卿
智囊(选录)·术智部·谢安 李郃
智囊(选录)·术智部·晏婴二
智囊(选录)·术智部·狄青
智囊(选录)·术智部·杨琎
智囊(选录)·术智部·程婴
智囊(选录)·术智部·太史慈
智囊(选录)·术智部·司马懿 杨行密 孙坚 仇钺
智囊(选录)·术智部·曹冲
智囊(选录)·术智部·司马相如
智囊(选录)·捷智部·总序
智囊(选录)·捷智部·汉高祖
智囊(选录)·捷智部·宗典 李穆 昙永
智囊(选录)·捷智部·王羲之
智囊(选录)·捷智部·刘备
智囊(选录)·捷智部·张咏 徐达
智囊(选录)·捷智部·颜真卿 李揆
智囊(选录)·捷智部·李迪
智囊(选录)·捷智部·太史慈
智囊(选录)·捷智部·张良
智囊(选录)·捷智部·宋太宗
智囊(选录)·捷智部·颜常道
智囊(选录)·捷智部·侯叔献
智囊(选录)·捷智部·孙权
智囊(选录)·捷智部·司马遹
智囊(选录)·捷智部·文彦博 司马光
智囊(选录)·捷智部·王戎
智囊(选录)·捷智部·曹冲
智囊(选录)·捷智部·怀丙
智囊(选录)·捷智部·梁武帝
智囊(选录)·捷智部·杨修
智囊(选录)·捷智部·丁谓
智囊(选录)·捷智部·刘伯温
智囊(选录)·捷智部·占状元
智囊(选录)·捷智部·剃髭 剃发
智囊(选录)·捷智部·季毅
智囊(选录)·捷智部·筮疾
智囊(选录)·语智部·总序
智囊(选录)·语智部·鲁仲连
智囊(选录)·语智部·狄仁杰
智囊(选录)·语智部·富弼
智囊(选录)·语智部·马圉 中牟令
智囊(选录)·语智部·东方朔
智囊(选录)·语智部·魏征
智囊(选录)·语智部·简雍
智囊(选录)·语智部·贾诩
智囊(选录)·语智部·解缙
智囊(选录)·语智部·李纲
智囊(选录)·语智部·苏辙
智囊(选录)·兵智部·总序
智囊(选录)·兵智部·荀罂 伍员
智囊(选录)·兵智部·周德威
智囊(选录)·兵智部·岳飞
智囊(选录)·兵智部·李愬
智囊(选录)·兵智部·赵充国
智囊(选录)·兵智部·李牧
智囊(选录)·兵智部·周亚夫
智囊(选录)·兵智部·耿弇
智囊(选录)·兵智部·韩世忠
智囊(选录)·兵智部·狄青
智囊(选录)·兵智部·王阳明
智囊(选录)·兵智部·田单
智囊(选录)·兵智部·孙膑 虞诩
智囊(选录)·兵智部·祖逖 檀道济 岳飞
智囊(选录)·兵智部·勾践 柴绍
智囊(选录)·兵智部·冯异 王晙
智囊(选录)·兵智部·张齐贤
智囊(选录)·兵智部·藁人
智囊(选录)·兵智部·李光弼
智囊(选录)·兵智部·程昱
智囊(选录)·兵智部·战车
智囊(选录)·兵智部·吴玠 吴磷
智囊(选录)·兵智部·戚继光
智囊(选录)·兵智部·张浚
智囊(选录)·兵智部·孟珙
智囊(选录)·兵智部·李存进 樊若水
智囊(选录)·兵智部·王濬 王彦章
智囊(选录)·兵智部·贺若弼 崔乾祐
智囊(选录)·兵智部·王朴
智囊(选录)·兵智部·习马练刀法
智囊(选录)·闺智部·总序
智囊(选录)·闺智部·马皇后
智囊(选录)·闺智部·唐肃宗公主
智囊(选录)·闺智部·乐羊子妻
智囊(选录)·闺智部·陶侃母
智囊(选录)·闺智部·赵括母 柴克宏母
智囊(选录)·闺智部·陈婴母 王陵母
智囊(选录)·闺智部·叔向母
智囊(选录)·闺智部·严延年母
智囊(选录)·闺智部·伯宗妻
智囊(选录)·闺智部·僖负羁妻
智囊(选录)·闺智部·李夫人
智囊(选录)·闺智部·齐姜 张后
智囊(选录)·闺智部·刘知远夫人
智囊(选录)·闺智部·李景让母
智囊(选录)·闺智部·洗氏
智囊(选录)·闺智部·谢小娥
智囊(选录)·闺智部·红拂
智囊(选录)·闺智部·沈小霞妾
智囊(选录)·闺智部·崔简妻
智囊(选录)·闺智部·新妇
智囊(选录)·闺智部·辽阳妇
智囊(选录)·闺智部·木兰 韩保宁 黄善聪
智囊(选录)·杂智部·总序
智囊(选录)·杂智部·郭纯 王燧
智囊(选录)·杂智部·京邸假宦官
智囊(选录)·杂智部·老妪骗局
智囊(选录)·杂智部·乘驴妇
智囊(选录)·杂智部·窃磬
智囊(选录)·杂智部·假跛书生 假断脚偷
智囊(选录)·杂智部·断脚盗
智囊(选录)·杂智部·江南士子
智囊(选录)·杂智部·猾吏奸官
智囊(选录)·杂智部·韩昭侯 子之
智囊(选录)·杂智部·江西术士
智囊(选录)·杂智部·俞羡章
智囊(选录)·杂智部·黠童子
智囊(选录)·杂智部·智胜力
智囊(选录)·杂智部·定远弓手
智囊(选录)·杂智部·王守仁